Entradas

A IMPORTANCIA DOS LENTES NO ESTUDO DO UNIVERSO

Imagen
Estes obxectos son indispensables en telescopios e instrumentos de investigación astronómica. As lentes volvéronse obxectos sobresalientes para o estudo do universo, pois son constituíntes indispensables en telescopios e instrumentos de investigación astronómica, desde que Galileo, en 1609, comezará a agrupalas dentro dun tubo para magnificar os corpos celestes; o preludio das observacións por telescopio.  Con todo, existe outra forma de ver o universo a través delas, na cal é o propio universo o que fai posible o efecto de desviación dos raios de luz. Coñécense como lentes gravitacionais e para entender como funcionan hai que acudir a Einstein e a súa teoría da relatividade. O xenio predixo que a luz pode curvarse na proximidade de obxectos con gran masa. O que sucede é que a masa deforma o espazo (e tamén o tempo), entón a luz viaxa ao longo dese espazo deformado, co cal se curva. A comprobación desta predición, e o que representou o maior triunfo da relatividade...

STEVE, A AURORA BOREAL PÚRPURA DESCUBERTA POR AFECCIONADOS

Imagen
Decenas de cidadáns axudan á NASA para resolver o misterio dunha luz violeta no ceo Notanee Bourassa, un cidadán de Regina (Canadá), a miúdo observa o ceo durante a madrugada para fotografar auroras boreales. O 25 de xullo de 2016 compartiu por primeira vez a afección cos seus dous fillos pequenos. Cando unha delgada cinta púrpura comezou a brillar, Bourassa tomou fotografías ata que as partículas de luz desapareceron 20 minutos despois. Tras ver auroras boreales durante case 30 anos, sabía que esta non era como as demais. Steve é unha aurora boreal púrpura descuberta por afeccionados, tal e como se explica nun estudo publicado na revista Science Advances. Nel, descríbese o fenómeno como unha "brillante cinta de luz púrpura que corre de leste a oeste no ceo nocturno recentemente observada por científicos cidadáns". Bourassa non foi o único que quedou asombrado ao ver o fenómeno , que dura entre 20 minutos e unha hora. De 2015 a 2016, cidadáns interesados nas aurora...

A AXENCIA ESPACIAL EUROPEA PRESENTA O MAPA DA VÍA LÁCTEA MÁIS DETALLADO ATA O MOMENTO

Imagen
O novo catálogo recolle datos achegados polo satélite ' Gaia', no espazo desde 2013 Os datos enviados polo satélite Gaia da Axencia Espacial Europea (ESA) sobre a posición, as distancias e o brillo de 1.700 millóns de estrelas abren aos astrónomos novas xanelas para estudar a orixe e a evolución da Vía Láctea. Responsables de Gaia presentaron en Schönefeld, nos arredores de Berlín (Alemaña), o segundo catálogo de datos enviados polo satélite desde que foi lanzado ao espazo en 2013. O resultado é un río de información transformado en incribles e coloridos mapas tridimensionais que a partir de agora están a disposición da comunidade científica. Coa información de Gaia, lanzado ao espazo en decembro de 2013 e aínda en activo, "podemos deconstruir a historia da Vía Láctea", subliñou na presentación o director de Ciencia da ESA, Günther Hasinger. O catálogo, baseado en 22 meses de estudo do firmamento, inclúe as posicións e o brillo de preto de 1.700 millóns de as...

A SONDA QUE FOTOGRAFARÁ AS POSTAS DE SOL DE MARTE EMPEZA A TRABALLAR

Imagen
A sonda ExoMars TGO resolverá o misterio da inesperada presenza de metano no planeta, un gas que na Terra asóciase a procesos biolóxicos A Terra é un planeta pouco dado á nostalxia. A súa actividade xeolóxica non respecta nin os eventos máis traumáticos nin os máis gloriosos. Uns poucos millóns de anos e para identificar o cráter de Chicxulub, o lugar onde se cre que impactou o xigantesco meteorito que acabou cos dinosauros, foron necesarios as análises de científicos expertos. Os procesos xeolóxicos practicamente facíano desaparecer.  Marte é diferente. “É un planeta que se mantén como fai 4.000 millóns de anos”, explicaba na sede que ten a Axencia Espacial Europea (ESA) en Villanueva de la Cañada, preto de Madrid, Miguel Ángel López Valverde, un especialista na atmosfera marciana do Instituto Astrofísico de Andalucía. “Ademais, é, como a Terra ou Venus, un planeta terrestre e formouse na mesma rexión”, engadía. “É un mundo que nos pode ensinar máis sobre a Terra primitiva...

O UNIVERSO É FINITO, SEGUNDO A ÚLTIMA INVESTIGACIÓN DE STEPHEN HAWKING

Imagen
Un traballo do físico británico falecido e Thomas Hertog, publicado agora, propón unha nova teoría cosmolóxica. A última teoría sobre a orixe do universo de Stephen Hawking, desenvolvida en colaboración co profesor Thomas Hertog, da universidade KU Leuven, foi publicada polo Journal of High- Energy Physics. A teoría, que foi aceptada para a súa publicación antes da morte do físico británico o pasado 14 de marzo, predice que o universo é finito e máis simple do que establecen os actuais estudos sobre o Big Bang, segundo unha nota difundida polo European Research Council (ERC), que apoia o traballo de Hertog. A investigación foi anunciada en xullo do pasado ano nunha conferencia celebrada en Cambridge con motivo dos 75 aniversarios de Hawking. As modernas teorías sitúan a creación do universo nunha breve explosión, durante unha mínima fracción de segundo despois do Big Bang, cando o cosmos expandiuse rapidamente. Crese que, unha vez producida a inflación, hai rexións que nunca deixa...

MÚSICA FORXADA NO FIRMAMENTO

Imagen
A cantautora María Rodés volve con ' Eclíptica', disco que profunda na figura do seu tío bisavó, o astrónomo Lluís Rodés Querendo saír da melancolía que a acompañou todo este tempo, publica o seu cuarto disco en solitario, Eclíptica, no que profunda na figura do seu tío bisavó, o astrónomo Lluís Rodés. "De pequena o meu pai dicíame, 'na lúa hai un cráter que leva o teu apelido', e para min era incrible", lembra Rodés. Ese cráter foi o primeiro contacto que tivo co seu antepasado. Con todo, na adolescencia esqueceuse del ata que volveu a figura do seu tío bisavó grazas a unha residencia para artistas no Observatorio de Castelltallat. Durante 15 días o director do mesmo ensináballe o firmamento polas noites e ela debía compoñer cancións inspiradas no que aprendía. Atopou entón un diario que estiveran escondendo os Xesuítas, orde á que o astrónomo pertencía, porque non gustaba o que dicía. E ela comezou a sentirse atraída por el de maneira inexplicable....

A LONGA VIAXE DOS RAIOS CÓSMICOS

Imagen
Segundo o Observatorio Pierre Auger, estas partículas proveñen de fóra da nosa galaxia. Unha das preguntas que máis desvelou aos científicos e en especial aos astrofísicos durante os últimos cen anos é a orixe dos raios cósmicos , partículas altamente cargadas de moi variadas enerxías que veñen do espazo e que son afectadas polos campos xeomagnéticos. Agora, a resposta a esa incógnita parece estar preto grazas aos resultados das investigacións levadas a cabo polo Observatorio Pierre Auger , laboratorio orientado ao estudo dos raios cósmicos ultra-enerxéticos máis grande do mundo e, recentemente, a explorar os efectos colaterais das radiacións cósmicas sobre o clima terrestre e espacial. Logo de buscar en millóns de millóns de datos rexistrados durante os últimos doce anos, puidéronse atopar 30.000 eventos de case a totalidade do ceo do hemisferio sur , cunha cantidade de enerxía cen veces maior que a das partículas estudadas no CERN , o instrumento que proporciona a colisi...

AS PERSEIDAS

Imagen
As Perseidas ou  ''Lágrimas de San Lorenzo'' é unha choiva de meteoritos de actividade alta (100 meteoros/hora). Ten lugar cada ano entre o 16 de Xullo e o 24 de Agosto, que alcanzará o máximo de intensidade en 2018 durante as noites do 11, 12 e 13 de Agosto. Para poder gozar desta choiva de estrelas hai que afastarse da contaminación luminica , lonxe dos núcleos de poboación. O mellor é un lugar elevado e escuro. Estes fragmentos proveñen de pequenas partículas de po desprendidas por cométalos ao longo das súas órbitas ao redor do Sol. A corrente de partículas (cola do comenta) dispérsase e cada ano é atravesada pola Terra. A mediados do mes de agosto o noso planeta cruza a órbita do cometa Swift-Tuttle , que é o responsable das ''Lágrimas de San Lorenzo''. Os “restos rochosos” que deixa este cometa distribúense sobre unha órbita elíptica ao redor do Sol e son as chamadas Perseidas. Os fragmentos ilumínanse ao incendiarse cando entran ...

A VIDA DAS ESTRELAS

Imagen
Cando miramos o ceo nocturno sen lúa, podemos observar unha cantidade case incontable de puntos de luz sobre un tenue e azulado fondo. Nas cidades, debido á contaminación só apreciamos algúns puntos moi brillantes. Cada un deses puntos brillantes ten a súa propia historia. Do mesmo xeito que a vida, as estrelas teñen unha historia moi particular. Cada unha delas é única e para os astrónomos é unha paixón tratar de ler coa pouca información que podemos solicitar cos nosos telescopios a historia enteira de cada unha delas. O NACEMENTO DUNHA ESTRELA Unha estrela sempre nace dunha nube de gas de hidróxeno. A pregunta filosófica neste punto é ''De onde ven a nube de hidróxeno?''. As nubes de hidróxeno existen en grandes proporcións nas galaxias espirais e pódese saber máis ou menos a idade dunha galaxia pola cantidade de gas que lle sobra. Por exemplo, se unha galaxia ten moito gas significa que é novo, pois as estrelas aínda non se formaron e por conseguint...

QUE SON AS ESTRELAS FUGACES OU METEOROS?

Imagen
As estrelas fugaces (ou meteoros) son pequenas partículas (normalmente, entre un milímetro e varios centímetros) que ao entrar a gran velocidade na atmosfera da Terra " quéimanse " pola fricción (en realidade o brillo débese á ionización do aire ao seu redor) e producen o trazo luminoso que atravesa rapidamente o ceo e que chamamos estrela fugaz . O seu aspecto é moi variado. Poden brillar moito ou pouco. A súa traxectoria pode ser curta ou longa. Algunhas poden deixar un ronsel uns instantes e outras non. Normalmente son bastante rápidas pero tamén as hai lentas, que poden durar varios segundos. En ocasións poden mostrar algunha cor: avermellado, verdoso, azulado, etc. segundo a composición química do meteoro.  A orixe destas partículas son os  cométalos , que ao seu paso van perdendo material e deixándoo tras de si.  Se a partícula é grande (uns centímetros), o meteoro será moi brillante e recibe o nome de bólido . O que vemos brillar é a bóla de aire io...

SUPERLÚA AZUL CON ECLIPSE E LÚA DE SANGUE: CATRO FENÓMENOS NUN

Imagen
Esta coincidencia ocorreu na noite do 30 ao 31 de xaneiro e non se daba desde hai 150 anos Este 31 de xaneiro puidemos gozar da segunda superlúa deste 2018. Despois da primeira, que foi a madrugada do 1 ao 2 de xaneiro, a noite do martes 30 ao mércores 31 observamos este fenómeno astronómico. Pero a superlúa só é un dos catro fenómenos que se produciron á vez este 31 de xaneiro: tamén houbo unha eclipse lunar, unha lúa de sangue e unha lúa azul.  Esta coincidencia non se dá desde hai 150 anos, polo que esta superlúa é bastante especial: a última vez que tivo lugar este fenómeno extraordinario foi en 1866, e a próxima vez que ocorra será o 31 de xaneiro de 2037. SUPERLÚA A órbita da Lúa é elíptica, e un lado (apoxeo) está un 50.000 km. máis afastado da Terra que o outro máis próximo (perixeo). Por tanto, ao longo dos 28 días de ciclo lunar, o satélite atópase ás veces máis preto de nós que outras. A superluna ocorre cando o momento de máximo achegamento é, ademais...

MITOS SOBRE A ASTRONOMÍA

Imagen
Ao longo da historia, o ser humano sempre se preocupou polo que ocorre no espazo, a orixe do universo e os distintos fenómenos que sacudiron o planeta, pero ao longo dese tempo creáronse mitos sobre a astronomía. A GRAN MURALLA CHINESA VISTA DESDE A LÚA Dise que a Muralla Chinesa é a única construción humana que pode verse desde a Lúa, pero non é así. Apenas saíndo da atmosfera terrestre (a 185 km de altura), poden verse multitude de construcións, incluíndo autoestradas, edificios, barcos, etc., pero desde a Lúa é imposible ver a Gran Muralla Chinesa, que tan só ten 3 metros de espesor, é case da mesma cor que o chan e está a 384.393 km da Lúa, polo que se necesitaría un telescopio que aumente 17.000 veces. O LADO ESCURO DA LÚA Non hai un ''lado escuro da Lúa'', falando de iluminación. Cada parte do satélite recibe luz solar case a metade do tempo. Si hai un ''lado afastado da Lúa'', aquel que nunca é visible desde a Terra, pero é pr...

CECILIA PAYNE, a muller que achou de que están feitas as estrelas

Imagen
- O traballo desta británica serviu de inspiración para moitas outras científicas en todo o mundo - O 7 de decembro de 1979 é lembrado como o día en que faleceu a astrofísica británica Cecilia Payne , quen é talvez unha das científicas con maior impacto na comunidade científica, grazas ao seu traballo de tese doutoral, coñecido historicamente como “a máis brillante tese doutoral escrita nunca en astronomía”. Con tan só 19 anos, Payne asistiu á Universidade de Cambridge, onde tivo a extraordinaria oportunidade de escoitar unha conferencia ditada por Arthur Eddington , quen, xunto con Albert Einstein , foi un dos pioneiros en traballar a relatividade xeral. Durante esta charla, Eddington narraba como fora a súa experiencia na expedición que el levou a cabo na illa Príncipe, onde observou a famosa eclipse de Sol de 1919, eclipse que serviría como evidencia observacional para corroborar a teoría da relatividade xeral. Foi precisamente esta cativadora conferencia a que motivou a P...

O FOGUETE FALCON HEAVY

Imagen
Cun manequí ao volante, un auto vermello diríxese a Marte mentres na radio soa unha canción de David Bowie. Trátase dun Tesla Roadster que leva a bordo un maniquí chamado "Starman" (home estelar) que, vestido cun traxe espacial, emprendeu o pasado 6 de febreiro unha viaxe polo espazo. A compañía do multimillonario Elon Musk púxoo en órbita ao lanzar con éxito o poderoso foguete Falcon Heavy da súa compañía aeroespacial privada SpaceX. Logo de permanecer na órbita da Terra unhas horas, o vehículo -que pertencía ao propio Musk- comezou a súa viaxe de máis de 400 millóns de quilómetros cara a Marte. Como é o Falcon Heavy de SpaceX, o foguete máis potente do mundo, e por que é tan importante o seu lanzamento desde Cabo Cañaveral "Viaxará ao seu destino a unha velocidade de 11 quilómetros por segundo", dixo Musk á prensa, ademais de informar que espera que o auto chegue ao planeta vermello en 11 meses.  "Estimamos que o Tesla seguirá ne...

''100 LÚAS CADRADAS''

Imagen
Unha exposición composta por imaxes celestes percorrerá os colexios de Canarias para achegar a astronomía aos máis novos. A mostra chámase ‘100 Lúas Cadradas’ e está organizada e impulsada polo Instituto de Astrofísica de Canarias (IAC). En total, trátase de varias coleccións compostas por imaxes e paneis que se mostrarán polos centros educativos do arquipélago durante os próximos dous cursos lectivos, á que se engade outra que poderá visitarse no Museo da Ciencia e o Cosmos de Tenerife. Amaya Conde , presidenta de Museos de Tenerife afirmou durante a presentación do proxecto que o obxectivo é traballar “na difusión da ciencia e na creación de vocacións”, neste caso a través dunha exposición. Neste sentido Rafael Rebolo López , director do IAC, lembrou que “os nosos grandes aliados nesta tarefa son os profesores de colexios e institutos. Con ‘100 Lúas Cadradas’ buscamos a súa complicidade para atraer o interese das novas xeracións pola ciencia e os valores que esta achega á s...

OS MISTERIOSOS SINAIS RÁPIDOS DE RADIO PODEN VIR DUN MAGNETAR

Imagen
«Astrónomos arroxan unha nova luz sobre a posible orixe destes estalidos a 3.000 millóns de anos luz da Terra » Os Fast Radio Bursts (estalidos rápidos de radio, ou FRBs) son pulsos de radio de moi alta enerxía que apenas duran milisegundos e que parecen proceder de máis alá da Vía Láctea. Resultan un verdadeiro quebradizo de cabeza para os astrónomos, que ata agora foron incapaces de esclarecer a súa orixe. Pero existe unha fonte coñecida na que os sinais se repiten: un misterioso obxecto denominado FRB 121102 . Localizado nunha rexión de formación de estrelas nunha galaxia anana a 3.000 millóns de anos luz da Terra, rexistrou xa máis de 200 emisións desde a súa primeira detección en 2012, refachos intermitentes tan brillantes que son visibles en todo o Universo. De onde proveñen? É tan enigmático que mesmo se especula con que poden ser provocadas por unha civilización avanzada. Novas observacións poden arroxar luz sobre este intrincado asunto. Apuntan a que hai algo moi poderos...

«HUMANITY STAR», a primeira obra de arte no espazo

Imagen
O seu despregamento suscitou unha agre polémica entre astrónomos de todo o mundo, xa que o seu intenso brillo dificultará as observacións científicas. Arte ou simple lixo espacial? Esa é a cuestión. O domingo 21 de xaneiro Nova Zelandia lanzou con éxito o seu primeiro foguete, con tres satélites comerciais a bordo, o que a converteu na undécima nación da Terra capaz de levar unha carga útil ao espazo.   Con todo, o foguete, construído pola empresa Rocket Lab, levaba a bordo un pasaxeiro "extra", que tamén se despregou en órbita (e en segredo) ao mesmo tempo que os satélites. Tratábase de Humanity Star , unha esfera geodésica de algo máis dun metro de diámetro, feita de fibra de carbono e formada por 65 paneis altamente reflectores. O seu propósito? Ser visible desde a Terra e converterse, durante os nove meses que permanecerá aí arriba, na primeira obra de arte espacial da historia, ademais do obxecto máis brillante do ceo nocturno. A súa existencia foi revelada po...

ARCOÍRIS DE LUME

Imagen
Un fermoso e, para algúns, aterrador arcoíris de lume sorprendeu a quen vive en Pátapo, Chiclayo, en Perú en 2017. Moitas das persoas que foron testemuñas deste inusual fenómeno compartiron as imaxes nas redes sociais. Pero, por que se producen? O arcoíris de lume ou arco circunhorizontal (isto é, horizontal á superficie terrestre) é un fenómeno óptico atmosférico en forma similar a un arcoíris, pero diferénciase en que é máis curto, de maior espesor e non é causado pola refracción de luz en pingas de auga, senón a través de cristais de xeo en nubes cirrus.   Ocorre só cando o sol está alto no ceo, polo menos 58° sobre o horizonte, e só pode ocorrer en presenza de nubes cirrus. Por isto non pode ser observado en latitudes superiores a 55°, excepto ocasionalmente desde montañas.  O fenómeno é bastante raro porque os cristais de xeo deben estar aliñados horizontalmente para refractar o alto Sol. O arco é formado a medida que os raios de luz entran nos cristais hexagon...

O FESTIVAL STARMUS

Imagen
O Festival Internacional Starmus é un festival dedicado á astronomía e temas relacionados. Atrae a algunhas das figuras máis representativas do mundo nos campos da astronomía, a exploración espacial e a ciencia biolóxica. O Festival Starmus foi iniciado por Garik Israelian. O festival inaugural celebrouse en 2011, e desde entón creceu ata converterse nun dos festivais astronómicos máis importantes do mundo.  O festival descríbese como un evento no que "as mentes máis grandes na exploración do espazo, a astronomía, a cosmología e a ciencia planetaria, reúnense para unha semana de conversacións incribles, de intercambio de información, e de valoración dos coñecementos que temos do espazo e o universo".   As tres primeiras edicións tiveron lugar en Tenerife e A Palma (Illas Canarias, España).  O festival abandonou  en 2017 a illa de Tenerife para trasladarse á cidade de Trondheim (Noruega) . O director do festival, o astrofísico Garik Israelian, do Institu...